၀ႈိက္ကတ္္ကတ္ (သုိ႔မဟုတ္) ယာယီ သက္ေသခံလက္မွတ္

==========================
ေဖေဖာ္ဝါရီ ၇ ၊ ၂၀၁၅
The Voice Weekly မွ ကူးယူေဖာ္ျပသည္။
ေမာင္ကုိနီ(တရား႐ုံးခ်ဳပ္ေ႐ွ႕ေန)

လတ္တေလာေန႔စဥ္ထုတ္သတင္းစာမ်ားႏွင့္ ဂ်ာနယ္မ်ား၌ ၀ႈိက္ကတ္(ယာယီ သက္ေသခံကတ္ျပား) ႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍ အမ်ဳိးမ်ဳိးေ၀ဖန္ေျပာ ဆုိေရးသားေနသည္ကုိ ေတြ႕ရသည္။ အခ်ဳိ႕က ၀ႈိက္ကတ္ကုိင္ေဆာင္ သူကို ႏိုင္ငံျခားသားကုိ မဲေပးခြင့္ျပဳသည္ဟုလည္းေကာင္း၊ ၀ႈိက္ကတ္ဟူ၍ ဥပေဒတြင္ မ႐ွိဟူ၍ လည္းေကာင္း၊ အလြန္အကၽြံေျပာဆုိလာၾကသည့္ အတြက္ ဥပေဒသေဘာကို လူအမ်ားသိ႐ွိနားလည္ ႏုိင္ေစရန္ ရည္႐ြယ္၍ ဤေဆာင္းပါးျဖင့္ မွ်ေ၀ရျခင္းျဖစ္ပါသည္။

၀ိွဳက္ကတ္ (သုိ႔မဟုတ္) ယာယီသက္ေသခံကတ္ျပား
———————————————–
၀ႈိကတ္ဟူသည့္စကားလုံးအသုံးအႏႈန္း ဥပေဒတြင္ မ႐ွိပါ။ လတ္တေလာေျပာ ဆုိေနၾကသည့္ ၀ႈိက္ကတ္ဆုိသည့္စကားရပ္သည္ အမ်ားသူငါအရပ္သုံး စကားျဖစ္ၿပီး ဥပေဒစကားအရဆုိလွ်င္ “ယာယီ သက္ေသခံလက္မွတ္”ကုိ ဆုိလုိရင္းပင္ျဖစ္သည္။

၁၉၅၁-ခုႏွစ္၊ ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္း ေနထုိင္သူမ်ား မွတ္ပုံတင္ေရး နည္းဥပေဒပုဒ္မ-၂(င) တြင္

“ယာယီသက္ေသခံလက္မွတ္ဆုိသည္မွာ သက္ေသခံကတ္ျပား အစားထုတ္ေပး၍ သတ္မွတ္ထား သည့္ကာလအပုိင္းအျခား အတြက္သာလွ်င္ အတည္ျဖစ္ေသာ မည္သူျဖစ္ေၾကာင္း၊ သက္ေသခံလက္မွတ္ ကုိ ဆုိလုိသည္”ဟု တိက်႐ွင္းလင္းစြာျပ႒ာန္းထားပါသည္။

၁၉၄၈-ခုႏွစ္ လြတ္လပ္ေရး ရၿပီးေနာက္ ျမန္မာႏုိင္ငံ အတြင္း ေနထုိင္သည့္ႏုိင္ငံသားမ်ားႏွင့္ ႏုိင္ငံ ျခားသားမ်ားအား စာရင္းေကာက္ယူမွတ္ပုံတင္ေရးႏွင့္စပ္လ်ဥ္း၍

(၁)ႏိုင္ငံျခားသားမ်ား မွတ္ပုံတင္ေရး ဥပေဒ(၁၉၄၀)
(၂)ႏုိင္ငံျခားသားမ်ား မွတ္ပုံတင္ေရး ဥပေဒ(၁၉၄၈)
(၃)ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္း ေနထုိင္သူမ်ား မွတ္ပုံတင္ေရး နည္းဥပေဒ(၁၉၄၉)
(၄)ျပည္ေထာင္စုျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္း ေနထုိင္သူမ်ား မွတ္ပုံတင္ေရး နည္းဥပေဒ(၁၉၅၁)
စသည္တုိ႔ကုိ ျပ႒ာန္းေဆာင္႐ြက္ခ့ဲပါသည္။ ယင္းဥပေဒမ်ားမွာ ယေန႔တုိင္ တည္ဆဲျဖစ္ပါသည္။

ယာယီသက္ေသခံလက္မွတ္ ဘယ္သူ႔ကုိ ထုတ္ေပးႏုိင္သလဲ
———————————————–
ယာယီသက္ေသခံလက္မွတ္ကုိ ႏိုင္ငံျခားသားအား ထုတ္ေပးရန္ ျပ႒ာန္း ထားသည့္ ဥပေဒမ်ဳိးလုံး၀ မ႐ွိပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံ အတြင္း ေနထိုင္သူ မည္သူမည္၀ါျဖစ္ေၾကာင္း သက္ေသခံလက္မွတ္(သုိ႔မဟုတ္) ႏုိင္ငံ သားကတ္ျပားတစ္မ်ဳိးမ်ဳိးရခြင့္႐ွိသူအား ထုိကတ္ျပားထုတ္ေပးႏိုင္ျခင္း မ႐ွိေသးသည့္ အေျခအေနမ်ဳိးတြင္ ယာယီသေဘာထုတ္ေပးသည့္ ကတ္ျပားတစ္မ်ဳိးျဖစ္ပါသည္။ မည္သည့္္အခါ ယာယီသက္ေသခံလက္မွတ္ ထုတ္ေပးႏုိင္ေၾကာင္း နည္းဥပေဒ(၁၃)တြင္ ေအာက္ပါ အတုိင္းျပ႒ာန္းထားပါသည္။

(၁)ေအာက္ပါအေၾကာင္းတစ္ခုခု႐ွိလွ်င္ စာရင္းထိန္းက ယာယီသက္ေသခံ လက္မွတ္မ်ားကုိ ထုတ္ ေပးႏုိင္သည္။

(က)မွတ္ပုံတင္ စာရင္းမ်ားတြင္ ေရးသြင္းခ်က္မ်ားကုိ နည္းလမ္းတက် လုံေလာက္စြာေရး သြင္းၿပီးၿပီ ဟု စာရင္းထိန္းက ယူဆလွ်င္၊
(ခ)ေပ်ာက္ဆုံးေသာ(သုိ႔တည္းမဟုတ္)ပ်က္စီးေသာ(သုိ႔တည္းမဟုတ္)မထင္မ႐ွားျဖစ္ေသာ သက္ေသခံကတ္ျပားအစား အျခားကတ္ျပားတစ္ခု ထုတ္ေပးရန္ ေလွ်ာက္ထားတင္သြင္းလွ်င္၊
(ဂ)မွတ္ပုံတင္ အရာ႐ွိခ်ဳပ္က ေယဘုယ်(သို႔တည္းမဟုတ္)အထူးအမိန္႔ျဖင့္ သီးျခားေဖာ္ျပသည့္ အျခားအေၾကာင္းမ်ား႐ွိလွ်င္၊

(၂)ယာယီသက္ေသခံလက္မွတ္မ်ားသည္ ဤနည္းဥပေဒမ်ားေနာက္တြင္ ပူးတြဲပါ႐ွိသည့္ပုံစံ(၃) အတုိင္း ျဖစ္ရမည္။

(၃)ယာယီသက္ေသခံလက္မွတ္ အတည္ျဖစ္သည့္ကာလအပုိင္းအျခားကုိ ေန႔ရက္သတ္မွတ္၍ ကန္႔သတ္ႏုိင္သည္။

(၄)ယာယီသက္ေသခံလက္မွတ္ပုိင္႐ွင္သည္ မိမိလက္မွတ္ကုိ လက္မွတ္အတည္ျဖစ္သည့္ကာလ အပုိင္းအျခားကုန္ဆုံးၿပီးေနာက္ ခုနစ္ရက္အတြင္း စာရင္းထိန္းထံ ျပန္အပ္ရမည္။ စာရင္းထိန္းသည္ လုိအပ္ လွ်င္ ေနာက္ထပ္မည္ေ႐ြ႕မည္မွ် ကာလအပိုင္းအျခားအတြက္ လက္မွတ္အတည္ျဖစ္ေၾကာင္း ထပ္ဆင့္ လက္မွတ္ေရးထုိး၍ ထုိလက္မွတ္ကုိေသာ္လည္းေကာင္း၊ ျပန္လည္ထုတ္ေပးႏုိင္သည္။ သုိ႔တည္းမဟုတ္ ယာယီသက္ေသခံလက္မွတ္သစ္တစ္ခုကုိေသာ္လည္းေကာင္း ထုတ္ေပးႏုိင္သည္။

(၅)ယာယီသက္ေသခံလက္မွတ္ပုိင္႐ွင္သည္ ထုိယာယီသက္ေသခံ လက္မွတ္အစား သက္ေသခံ ကတ္ျပားကို ရ႐ွိေသာအခါ ထုိယာယီသက္ေသခံ လက္မွတ္ကုိ စာရင္းထိန္းထံ ေပးအပ္ရမည္။

သုိ႔ရာတြင္ နည္းဥပေဒခြဲ (၄)ႏွင့္ (၅)ပါ ကိစၥမ်ားအလုိ႔ငွာ ယာယီသက္ေသခံလက္မွတ္သည္ အျခားသူတစ္ဦး၏ အုပ္ထိန္းျခင္းခံရသူႏွင့္သက္ဆုိင္လွ်င္ ထုိသက္ေသခံလက္မွတ္ကို ထုိအုပ္ထိန္းသူက ေပးအပ္ရမည္။
အထက္ပါျပ႒ာန္းခ်က္ကို ေလ့လာ႐ုံမွ်ျဖင့္ ယာယီသက္ေသခံ လက္မွတ္သည္ ႏိုင္ငံသားျဖစ္မည့္သူ မ်ားကုိသာ ထုတ္ေပးေနသည့္ ကတ္ျပားျဖစ္ေၾကာင္းႏွင့္ ဥပေဒအရ ထုတ္ေပးေသာကတ္ျပား တစ္ခုသာ ျဖစ္ေၾကာင္း အထင္အ႐ွားေတြ႕ႏုိင္ပါသည္။

၁၉၈၂ ခုနွစ္ ႏိုင္ငံသားဥပေဒႏွင့္ ယာယီသက္ေသခံလက္မွတ္
———————————————–
၁၉၈၂-ခုနွစ္မတုိင္မီက ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္း ေနထုိင္သူမ်ားအနက္ႏိုင္ငံသားမ်ားႏွင့္ ႏိုင္ငံျခားသား မ်ားဟူ၍ (၂)မ်ဳိးသာ႐ွိရာ ႏိုင္ငံသား ဟုတ္/ မဟုတ္စိစစ္ရသည့္ကိစၥ ဥပေဒသေဘာအရ အခက္အခဲ မ႐ွိလွပါ။ သုိ႔ေသာ္ ၁၉၈၂-ခုႏွစ္ ႏိုင္ငံသား ဥပေဒျပ႒ာန္းၿပီးေနာက္ ႏုိင္ငံသားအမ်ဳိးအစား(၃)မ်ဳိး ကြဲျပား သြားပါသည္။

(၁)ပုဒ္မ၂(ခ)အရ ႏုိင္ငံသားမ်ား
(၂)ပုဒ္မ၃(ဂ)အရ ဧည့္ႏိုင္ငံသားမ်ားႏွင့္
(၃)ပုဒ္မ၂(ဃ)အရ ႏုိင္ငံသားျပဳခြင့္ရသူမ်ား

ဟူ၍ (၃)မ်ဳိးခြဲျခားသတ္မွတ္ျပ႒ာန္းထားရာ ႏုိင္ငံသားအမ်ဳိးအစားအလုိက္ ဆုိင္ရာလက္မွတ္ ထုတ္ေပးရျခင္းျဖစ္၍ စိစစ္ေရးကိစၥမ်ားတြင္ ၾကန္႔ၾကာမႈမ်ား႐ွိလာၿပီး မည္သည့္ႏိုင္ငံသားအမ်ဳိးအစား ျဖစ္ေၾကာင္း စိစစ္ေနဆဲကာလအတြင္း ထုိစိစစ္ေနဆဲပုဂၢိဳလ္အား မည္သူျဖစ္ေၾကာင္း သိသာႏိုင္ေစရန္ ယာယီသက္ေသခံလက္မွတ္ကုိ မလြဲမေသြထုတ္ေပး ရမည္ျဖစ္ပါသည္။

ယာယီသက္ေသခံလက္မွတ္ထုတ္ေပးရျခင္း၏ ရည္႐ြယ္ခ်က္မ်ား
———————————————–
ျမန္မာႏုိင္ငံအတြင္း ေနထုိင္သူတစ္ဦးတစ္ေယာက္သည္ မိမိမည္သူ မည္၀ါျဖစ္ေၾကာင္း သိသာ ထင္႐ွားေစသည့္ သက္ေသခံလက္မွတ္ တစ္မ်ဳိးမ်ဳိးကုိင္ေဆာင္ထားႏိုင္မွသာ ထုိသူမည္သူမည္၀ါျဖစ္ ေၾကာင္း ဆုိင္ရာအာဏာပုိင္မ်ားက သိႏိုင္မည္ျဖစ္၍ အဆုိပါရည္႐ြယ္ခ်က္ျဖင့္ ယာယီသက္ေသခံ ကတ္ျပား ကုိ ထုတ္ေပးရျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ဆုိင္ရာသက္ေသခံလက္မွတ္တစ္ခုခု လက္၀ယ္မ႐ွိေသးမီ ၾကားကာလ အတြင္း မိမိ၏ အခြင့္အေရးမ်ားကို က်င့္သုံးႏိုင္ရန္ ထုတ္ေပးထားရျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ခရီးသြားလာသည့္ အခါ၊ တည္းခုိသည့္အခါ၊ စာေမးပြဲေျဖဆုိသည့္အခါ၊ အလုပ္ေလွ်ာက္ထားသည့္အခါ၊ ဆႏၵမဲေပးသည့္အခါ မ်ားတြင္ ထုိသူမည္သူမည္၀ါျဖစ္ေၾကာင္း သိသာႏိုင္ရန္ ထုတ္ေပးရျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ယာယီသက္ေသခံ လက္မွတ္ထုတ္ေပးမထားပါက ထုိသူသည္ ႏိုင္ငံသား တစ္မ်ဳိးမ်ဳိးတြင္ မုခ်ပါ၀င္ေနသူျဖစ္ ပါလ်က္ ထုိသူ၏ အခြင့္အေရးမ်ားကုိ က်င့္သုံးခြင့္ရေတာ့မည္မဟုတ္၍ နစ္နာဆုံး႐ႈံးမႈ႐ွိႏုိင္သည္ကို သတိျပဳရန္ လုိအပ္ ေပသည္။

———————————————–
ယာယီသက္ေသခံလက္မွတ္ကို္င္ေဆာင္သူသည္ အထက္တြင္ တင္ျပခ့ဲသည့္အတုိင္း ႏိုင္ငံသား တစ္ဦးအား ဆုိင္ရာႏိုင္ငံသား လက္မွတ္တစ္မ်ဳိးမ်ဳိးကို ထုတ္မေပးႏုိင္ေသးမီ ၾကားကာလအတြင္း ထုိသူ၏ ႏိုင္ငံသားျဖစ္မႈကုိ သိသာႏုိင္ေစရန္ ယာယီသေဘာ ထုတ္ေပးထားျခင္းျဖစ္၍ ယာယီသက္ေသခံလက္မွတ္ ကုိင္ေဆာင္သူမ်ား မဲေပးခြင့္႐ွိေၾကာင္ အျငင္းပြားရန္ အေၾကာင္းမ႐ွိဟု ဆုိႏိုင္ပါသည္။

၀ႈိက္ကတ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ အျငင္းပြားႏုိင္သည့္ျပႆနာ
———————————————–
မုခ်ႏုိင္ငံသားတစ္မ်ဳိးမ်ဳိးတြင္ အက်ဳံး၀င္သည့္ႏိုင္ငံသားမ်ားအား ယာယီသက္ေသခံလက္မွတ္ထုတ္ ေပးထားျခင္းသည္ ဥပေဒႏွင့္အညီ ေဆာင္႐ြက္ျခင္းျဖစ္၍ မည္သည့္ျပႆနာမွ်မ႐ွိႏုိင္ပါ။ ၀ႈိက္ကတ္ ကို္င္ေဆာင္သူမ်ား မဲေပးခြင့္မ႐ွိဟု ျငင္းပယ္ရန္လည္း အေၾကာင္းမ႐ွိပါ။

ျပႆနာျဖစ္ႏုိင္သည့္အခ်က္မွာ ႏုိင္ငံသားတစ္မ်ဳိးမ်ဳိးတြင္ အက်ဳံးမ၀င္သူမ်ားအား တစ္နည္း အားျဖင့္ ႏုိင္ငံျခားသားယာယီ သက္ေသခံ လက္မွတ္ထုတ္ေပးခ့ဲလွ်င္ ယင္းအခ်က္သည္ ဥပေဒႏွင့္မညီ ေသာလုပ္ေဆာင္ ခ်က္ျဖစ္၍ ျပႆနာမုခ်႐ွိ လာမည္ျဖစ္ပါသည္။ လတ္တေလာတြင္ အစုိးရအဖြဲ႕ႏွင့္ လႊတ္ေတာ္က ယာယီသက္ေသခံ လက္မွတ္ကိုင္ေဆာင္သူ မဲေပးခြင့္႐ွိေၾကာင္း ဆုံးျဖတ္ခ့ဲျခင္းသည္ ဥပေဒ ႏွင့္ညီေသာေဆာင္႐ြက္ခ်က္ျဖစ္၍ ေ၀ဖန္ျပစ္တင္ရန္ အေၾကာင္းမျမင္ပါ။ ေ၀ဖန္ရမည့္ေနရာ(သုိ႔မဟုတ္) အျပစ္တင္ရမည့္ အခ်က္သည္ ယာယီသက္ေသခံ လက္မွတ္ကို ထုတ္ေပးရန္ မသင့္သူအား ထုတ္ေပးသည့္ တာ၀န္႐ွိပုဂၢိဳလ္တုိ႔ႏွင့္သာ သက္ဆုိင္ လိမ့္မည္ျဖစ္ေပသည္။

(ဤေဆာင္းပါးကုိ တည္ဆဲဥပေဒျပ႒ာန္းခ်က္မ်ားႏွင့္ အညီ ေရးသားတင္ျပ ရျခင္းျဖစ္ပါသည္။)

ေမာင္ကုိနီ (တရား႐ုံးခ်ဳပ္ေ႐ွ႕ေန)

ယာယီသက္ေသခံလက္မွတ္ကို္င္ေဆာင္သူႏွင့္ မဲေပးခြင့္

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: