ျမန္မာ ျပည္ က်ရံႈး နိင္ငံ ( Failed State of Myanmar )

က်ရံႈး နိင္ငံ ( Failed State )
(မိုုးသီးဇြန္)

နိင္ငံေတာ္ဆိုုသည္မွာ အဘယ္နည္း

နိင္ငံေတာ္ဆိုုတဲ့စကား ဟာ ခ်ီးေပါေသးေပါျဖစ္ေအာင္သံုုးလာရင္ အဲ့ဒီနိင္ငံဟာ မၾကာခင္ က်ဆံုုးေတာ့တာပါပဲ။ နိင္ငံေတာ္ အၾကီး အကဲ ဆိုုတာေတြဟာလဲ ၾကိဳးစင္ေပၚတက္ၾကရေတာ့တာပါပဲ။ ျဖဳတ္ခ်ခံထိတာေတြျဖစ္လာၾကေတာ့တာပဲ။ဥပမာ မူဆိုုလိုုနီ ( အီတလီ၊နိကိုုလိုုင္ေခ်ာင္ခ်က္စကူး( ရူေမးနီးယား)၊ မားကိုုစ္ (ဖိလစ္ပိုုင္)၊ ဦးေန၀င္း ( ျမန္မာ) ၊ဆဒန္ဟူစိန္ ( အီ၇တ္) တိုု ့ျဖစ္ၾကတယ္။

တကယ္ေတာ့ နိင္ငံေတာ္ဆိုုတဲ့အဓိပါယ္ဟာေလးနက္တယ္။ ျမင့္ျမတ္တယ္။ လံုုျခံဳမႈ၊ တိုုးတက္မႈ၊ေ ပ်ွာ္ရြင္မႈသုုခ
ေတြရိွေနေအာင္ လုုပ္နိင္တဲ့ အစိုုးရကိုုသာနိင္ငံေတာ္လုုိ ့သံုုးစြဲသင့္ပါတယ္။ နိင္ငံေတာ္ဆိုုတဲ့ေ၀ါဟာရအဓိပါယ္ကိုု
ဖြင့္ဆိုုေပးခဲ့သူကေတာ့ သုုခမိန္ မားစ္၀ိုုင္ဘာMaX Weber ျဖစ္တယ္။ သူက နိင္ငံေတာ္ဆိုုတာ ‘’ a monopoly the legitimate use of physical force within its borders ‘’ သတ္မွတ္ထားတဲ့နယ္ေျမအတြင္းမွာ အင္ အားကိုုတရား၀င္အသံုုးျပဳခြင့္ရိွတာလုုိ့ဆိုုတယ္။ မွန္တယ္။ ဒီေနရာမွာအင္အားကိုုတရား၀င္အသံုုးျပဳခြင့္ဆိုုတာဘာလဲလုုိ့ေမးစရာရိွတယ္။ ေရြးေကာက္တဲ့အစိုုးရပဲျဖစ္ျဖစ္၊ကိုုယ္နည္းကိုုယ္ဟန္ နဲ့အစိုုးရ သိုု ့မဟုုတ္ နိင္ငံေတာ္ လုုိ ့ခံယူထားတဲ့ အစိုုးရ (De facto Government) ပဲျဖစ္ျဖစ္ ၊ ျပည္သူက တရား၀င္ဥပေဒအရ ေရြးေကာက္ထားတဲ့ အစိုုးရ ( De Jury Government ) ျဖစ္ျဖစ္ အင္အားကိုု လုုိအပ္တဲ့အခါမွာ သံုုးစြဲၾကတယ္။

ဒါေပမဲ့ တရားမ၀င္ တဲ့အစိုုးရအဖြဲ ့ ေတြရဲအင္အားသံုုးစြဲမႈေတြဟာတရားမ၀င္တဲ့ရလဒ္ေတြပဲထြက္လာၾကတယ္။
သူတိုု ့ ဟာ သူတိုု ့ကိုုယ္သူတိုု ့တရား၀င္ လုုိ ့ထင္လာတယ္။ နိင္ငံေတာ္လုုိ ့ထင္လာတယ္။ သူတိုု ့လုုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြဟာမွန္ကန္တဲ့လုုပ္ေဆာင္ခ်က္၊ ဘာျဖစ္လုုိ ့လဲ ဆိုုေတာ့ နိင္ငံေတာ္နဲ့သူတိုု့ ဟာ ခြဲျခားမျမင္နိင္ေတာ့ပဲထင္ေယာင္မွား ( Delusion ) ျဖစ္လာေလ့ရိွၾကတယ္။သူတိုု ့ရဲလုုပ္ရပ္ေတြဟာတရား၀င္တယ္လုု ိ့ထင္ေပမဲ့ တကယ္က တရား၀င္မဟုုတ္ၾကေတာ့ဘူး။
တရားမ၀င္မႈ ေတြ မ်ားလာတဲ့အခါမွာေတာ့နိင္ငံေတာ္ေတြဟာ က်ဆံုုးနိင္ငံအျဖစ္ နိဂံုုးခ်ဳပ္ရေတာ့တာပါပဲ။ အဘယ္မည္ေသာနိင္ငံကိုု က်ဆံုုးနိင္ငံ ဟုုေခၚဆိုုပါသနည္း။

က်ဆံုုးနိင္ငံ ( Failed State )

Failed State ကိုု ေတာ့ က်ရံႈး နိင္ငံေတာ္လုုိ ့ ဘာသာျပန္လုုိ ့ရနိင္ပါတယ္။ လူတေယာက္မေအာင္ျမင္ပဲက်ရံႈး ခဲ့ရင္ သူ ့ပတ္၀န္းက်င့္ သူဘာလုုိ ့ ဒီလိုုျဖစ္ရသလဲ ဆိုုတာကိုု ပတ္၀န္းက်င္ က ေျပာၾကဆိုုၾကတယ္။
ေ၀ဖန္ ၾကတယ္။ နိင္ငံေတာ္တခုုဟာလဲ ေအာင္ျမင္မႈေတြမရပဲအရံႈးေတြနဲ ့ရင္ ဆိုုင္ရတတ္ပါတယ္။ ဒီလိုုအရံႈးေတြပဲ ထပ္ခါတလဲ လဲ ရင္ဆိုုင္ေနရတဲ့ နိင္ငံကိုုFailed State လိုု ့ေခၚပါတယ္။

ဒုုတိယကမၻာစစ္ၾကီးအျပီး နိင္ငံေတြလြတ္လပ္ေရးရလာၾကေပမဲ့တခ်ိုု ့နိင္ငံေတြဟာ နိင္ငံေရးစီးပြားေရး ကပ္ေတြကိုုရင္ဆိုုင္ရျပီး မေအာင္ျမင္ပဲျဖစ္လာၾကတယ္။ ဆိုုးဆိုုး၀ါးလူမႈအနိဌာရံုုေတြ ျဖစ္ေနၾကတယ္။
ဒါဘာေၾကာင့္ျဖစ္ရတာလဲ ။ ဘယ္လိုုအေျခအေနမ်ိဳးကိုု က်ရံႈးနိင္ငံလိုု ့သတ္မွတ္ၾကမလဲ ဆိုုတာပညာရွင္ေတြစဥ္းစားလာၾကတယ္။ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုု ျငိမ္ခ်မ္းေရး ရံပံုုေငြအဖြဲ့က Fund for Peace ပညာရွင္ေတြကိုု ငွားရမ္းျပီး နိင္ငံေပါင္း ၁၇၈ နိင္ငံကိုု သုုေတသနျပဳေစခဲ့ပါတယ္။ က်ရံႈးနိင္ငံဇယား (FailedState Index – FSI ) ကိုု တီထြင္ နိင္ခဲ့တယ္။

အခ်က္ ၄ ခ်က္

က်ရံႈးနိင္ငံ ျဖစ္မႈက အခ်က္ ၄ ခ်က္ေပၚမွာမူတည္ပါတယ္။ဒီ ၄ခ်က္ ကိုုက္ညိီလာရင္ က်ရံႈးနိင္ငံစာရင္း အျဖစ္ နိင္ငံတကာက သတ္မွတ္လာၾကပါတယ္။ ဒီေလးခ်က္ကေတာ့က
၁။ နယ္ေျမကိုု မထိမ္းသိမ္းနိင္ျခင္း (Loss of control of its territory, or ofthe monopoly on the legitimate use of physical force therein )

· ၂။ တရားဥပေဒ ဆိုုးမိုုးမႈကင္းမဲလာျခင္း နဲ ့ ဆံုုးျဖတ္ခ်က္ေတြကိုု တညီတညြတ္တည္း မျပဳလုုပ္နိင္ေတာ့ျခင္း Erosion of legitimate authority to make collective decisions

· ၃။ ျပည္သူေတြအတြက္ ၀န္ ေဆာင္မႈေတြကိုု အစုုိးရက မျပဳလုုပ္နိင္ေတာ့ျခင္း ( Inability to provide public services )

· ၄။ နိင္ငံတကာမိသားစုုနဲ့ လိုုက္ေလ်ာညီေထြမဆက္ဆံလာနိင္ျခင္း Inability to interact with other states as a full member of the international community )

ဒီစံညြန္း ၄ ခ်က္အရ ျမန္မာ ျပည္ဟာ ၃ ခ်က္ေလာက္ ကိုုက္ ညီေနတာကိုုေတြ ့ရတယ္။
တိုုင္းရင္းသား နယ္ေတြကိုု ထိုုးစစ္ဆင္ေနတာက နယ္ေျမတည္ျငိမ္ ေအးခ်မ္းမႈမရိွေတာ့
တာကိုု ျပေနတယ္။ တိုုင္းရင္းသားေဒသ ေတြ အုုပ္ခ်ဳပ္ေရး မလုုပ္နိင္တာသန္းေခါင္းစရင္ မေကာက္ နိင္တာ၊ ဖြင့္ျဖိဳးေရး ေတြကိုုမလုုပ္နိင္တာ ခဲ့ပါဘူး။ ျပည္တြင္း စစ္ျဖစ္ပြားေနတာ
နစ္ေပါင္း ၅၀ နီးပါး ( ရာစုုနစ္တ၀က္ ) မက ၇ိွခဲ့ျပီျဖစ္ပါတယ္။

တရားဥပေဒ ဆိုုးမိုုးမႈ မရိွတာကေတာ့ အထူးေျပာစရာမလိုုေလာက္ေအာင္ကိုု ျဖစ္ေနတယ္။
ေဒၚေအာင္ ဆန္းစုုၾကည္က ျပည္သူလႊတ္ေတာ္ကိုုယ္စားလွယ္အျဖစ္ အေရြးခံရျပီးေနာက္
ပထမဆံုုးသူယူခဲ့တာ၀န္ က တရားဥပေဒဆိုုးမိုုးေရး ေကာ္မရွင္ မွာ ဥကၠဌ တာ၀န္ယူခဲ့ေပမဲ့
ျမန္မာ ျပည္ရဲ ့တရားစီရင္ ေရးစနစ္ ဟာတိုုးတက္မႈမရိွပဲျဖစ္ေနပါတယ္။ ကိုုထင္ေက်ာ္၊ ကိုုေနမ်ိဳးဇင္ နဲ ့မေနာ္အုုန္းလွတိုု ့ တရားရံုုးထုုတ္ ရက္ေတြမွာသူတိုု ့ရဲ ့ ရင္ဖြင့္သံေတြက
ျမန္မာ တရားေရးစနစ္ၾကီးတခုုလံုုးကိုု လွစ္ဟာျပေနၾကတယ္။

လက္ရိွအစိုုးရဟာက်မၼာေရး ပညာေရး၊ သယ္ယူပိုု ့ေဆာင္ေရး ၊ ေရမီး ၇ရိွေရး၊ တရားဥပေဒ ဆိုုးမိုုးေရးဆိုုတဲ့ ၀န္ေဆာင္မႈေတြလုုပ္ငန္းေတြဟာ အလံုုးစံုု ဆုုတ္ယုုတ္ လာေနတာပဲ၇ိွေနပါတယ္။ တိုုးတက္
လာတဲ့လကၡဏာကင္းမဲ့သြား ပါတယ္။ ၁၉ ၉ ၇ခုုနစ္ အေမရိကန္ က စီးပြားေရးပိတ္စိုု ့ခံရတာ
ကုုလသမဂမွာ စစ္အစိုုးရအဆက္ဆက္လူအခြင့္အေရးခ်ိုုးေဖါက္မႈမွတ္တမ္းေတြဟာ ဒီကေန
ဦးသိန္းစိန္ လက္ထက္မွာလဲ တိုုးတက္မႈမရိွလာခဲ့တဲ့ နိင္ငံတကာအသင္းအပင္း ေပါင္းဆံုု က
ေ၀ဖန္ ျပစ္တင္မႈေတြကိုု ေတာက္ေလ်ာက္ခံေနရတယ္ မၾကားေသးမီကပဲ ကုုလသမၢကိုုယ္စားလွယ္ ယန္ဟီးလီး က ျမန္မာ ျပည္ရဲ ့နိင္ငံေရး စီးပြားေရးလႈမူေရးအေျခအေနေတြဟာ ဆုုတ္ယုုတ္ေနဆဲပဲ ျဖစ္တယ္လုုိ ့ မွတ္ခ်က္ေပးခဲ့ပါတယ္။

ရလဒ္ကေတာ့ နိင္ငံေတာမွာ တရားဥပေဒ မရိွမႈ၊ ရာဇ၀တ္မႈေတြထူေျပာလာမႈ၊ဒုုကၡသည္ ေတြ ထြက္လာမႈ၊ နိင္ငံေရးမတည္ျငိမ္မႈ၊ လူအခြင့္အေရးခ်ိုုးေဖါက္မႈ ၊ စီးပြားေရး ပ်က္စီးယိုုယြင္းမႈ စတဲ့ အေျခအေနဆိုုးေတြ လူမႈဒုုကၡကပ္ေတြ ျဖစ္ေပၚလာေတာ့တာပဲ လုုိ့ဆိုုတယ္။ က်ဆံုုးနိင္ငံ ျဖစ္လာေနျပီဆိုုရင္လူမႈေရးလကၡာ ဆိုုး အခ်က္ ၁၂ ခ်က္ကိုု ျပသလာတယ္ လုုိ ့ ပညာရွင္ေတြက ဆိုုပါတယ္။ ဒါေတြကေတာ့
လကၡဏာ ၁၂ ခ်က္-

၁။ သန္းေခါင္စရင္း ျပသနာ ေတြစတင္တက္လာတယ္ ။( Mounting Demographic Pressures )
၂။ ဒုုကၡသည္ေတြ အစုုလုုိက္အျပံဳထြက္လာတယ္။ သိုု ့တည္းမဟုုတ္ ျပည္တြင္းမွာလူေတြအဓမေျပာင္းေရြ ့ ေနထုုိင္ရတာေတြျဖစ္လာတယ္။ (Massive Movement of Refugees or InternallyDisplaced Persons)
၃။ အုုပ္စုုဖြဲ ့ရမ္းကားမႈေတြ ျဖစ္လာတယ္ (Vengeance Seeking Group Grievance ) ။
၄။ လူေတြအစုုလိုုက္အျပံဳလုုိက္ေျပာင္းေရြ ့မႈေတြျဖစ္လာတယ္။ (Chronic and Sustained Human Flight ) ျမန္မာျပည္မွာေတာ့နယ္ကလူေတြရန္ကုုန္ကိုုစုုျပံဳ တက္လာၾကရတယ္။မေလးရွား၊ထိုုင္းနဲ ့တရုုပ္ဖက္ကိုု ထြက္ေနၾကရတာမ်ိဳးေတြျဖစ္လာတယ္။)

၅။ စီးပြားဖြင့္ျဖိဳးမႈမညီမ်ွမႈေတြျဖစ္လာတယ္ ( Uneven EconomicDevelopment) ။
၆။ လူေတြဆင္းရဲမြဲေတမႈ၊ နိင္ငံစီးပြားေရး ခ်ြတ္ျခံဳက်မႈ(သေရာၾကီးခိုုင္မႈ) ေတြျဖစ္လာတယ္ (Poverty, Sharp or Severe Economic Decline) ။
၇။ တရား၀င္မႈအားနည္းလာတယ္(Legitimacy of the State)
၈။ ျပည္သူ၀န္ ေဆာင္မႈေတြ ညံျဖင္းလာတယ္ ( Progressive Deterioration of Public Services)) ။
၉ ။ လူအခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖါက္မႈေတြမ်ားလာတယ္။ (Violation of Human Rights and Rule of Law) ။
၁၀။ လံုုျခံဳေရးအစီမံ၊ ကာဗ်ဴး၊ မာရွယ္ေလာလိုု ့ ဟာေတြမၾကာခနထုုတ္ျပန္လာတတ္တယ္။ (Security Apparatus)
၁၁။ အာဏာရ နိင္ငံေရးပါတီ အတြင္ အုုပ္စုုဖြဲ လာၾကတယ္(Rise ofFactionalized Elites )။
၁၂။ နိင္ငံတကာ အသင္း အပင္းေတြ ၀င္ေရာက္ ပတ္သက္လာရတယ္။(Intervention of External Actors)

ျမန္မာဟာ ထိုု စရင္း၀င္ေနျပီ

၂၀၁၃ ခုုနစ္ က်ဆံုုးနိင္ငံဇယား မွာ ဆူဒန္ နိင္ငံဟာ တစ္ျဖစ္ေနတယ္။က်ဆံုုးနိင္ငံေတြရဲ ့ကိုု ကမၻာေျမပံုမွာအမဲ နဲ ့ ေဆးျခယ္ထားတယ္။ ဒီထဲမွာ ျမန္မာနိင္ငံဟာပါ၀င္ေနျပီျဖစ္ေၾကာင္း တမ်ိဳးသားလံုုးကိုု အသိေပးလုုိပါတယ္။

မိုုးသီးဇြန္

++++++++++++++++++++++
ေလ့က်င့္ရန္ ေမးခြန္းမ်ား –

Fail State လိုု ့သတ္မွတ္ထား တဲ့အခ်က္ ၄ ခ်က္က ဘာေတြလဲ ။
De Facto Government ဆိုုတာဘာလဲ
De Jury Government ဆိုုတာ ဘာလဲ
Fail State လကၡာ ျပသ ခ်က္ ၁၂ ခ်က္ကိုု သင္ ေျပာျပနိင္မလား။
သင္ ပတ္၀န္း က်င္ မွာ ေတြ ့ေနရတဲ့ Failed State လကၡာဏာ ေတြကိုု ေဆြးေႏြး ေပးနိင္မလား။

________________________________________________________

ဖတ္ရႈ ့သင့္ေသာ စာအုုပ္မ်ား နဲ ့ စာတန္းမ်ား

“Fragile States FAQ Number 6: What Does “State Fragility” Mean?”. the Fund for Peace. Retrieved 2015-01-04.

Patrick, Stewart (2007). “‘Failed’ States and Global Security: Empirical Questions and Policy Dilemmas”. International Studies Review (Blackwell Publishing) 9 (4): 644–662. doi:10.1111/j.1468-2486.2007.00728.x. 1079-1760.
Jump up ^ Braathen, Einar: Brazil: Successful country, failed cities? (NIBR International Blog 24.01.2011).

– Patrick, S. (2007) Failed’’ States and Global Security: Empirical Questions and Policy Dilemmas, International Studies Review 9, 644–662.
, C.T. (2010) Beyond the ‘failed state’: Toward conceptual alternatives. European Journal of International Relations, US Institute of Peace, Washington DC, USA.

=Kaplan, S. (2008) Fixing Fragile States. A new paradigm for development. Praeger Security International. US.
– Gros, J.G. (1996) Towards a taxonomy of failed states in the New World Order: Decaying Somalia, Liberia, Rwanda and Haiti, Third World Quarterly, 17(3), 455-472.
– Rotberg, R. (2004) When States fail. Causes and consequences. Princeton
University Press, US.

– Levitt, S. (2012), Why Nations Fail? The Origins of Power, Prosperity and Poverty. Profile Books, UK.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: